เมื่อผมเคยสติแตกเพราะลูกพลิกตัวช้า: เข้าใจพัฒนาการ 0-6 เดือนในจังหวะของเขา

จำได้ไหมครับ ตอนที่ลูกเราเริ่มขยับตัวได้นิดๆ หน่อยๆ แล้วเราก็นั่งจ้องเขาแทบไม่กะพริบตา?

วันนั้นผมก็นั่งจ้องลูกสาวเหมือนกันครับ นั่งดูว่าเมื่อไหร่เขาจะพลิกตัว เมื่อไหร่เขาจะเงยหน้าสบตาเราได้นานกว่านี้ ในหัวผมตอนนั้นคือความกังวลล้วนๆ เลยครับ แบบว่า "เอ๊ะ ลูกบ้านอื่นเขาทำได้แล้วนะ ทำไมลูกเรายังนิ่งอยู่เลย?"

ผมเคยเป็นพ่อคนที่สติเกือบแตกเพราะเรื่องนี้ครับ ลองจินตนาการดูนะ เราเห็นลูกเพื่อนที่เพิ่งเกิดเหมือนกัน แต่เขากลับดู "แข็งแรง" และ "พร้อม" กว่าลูกเรามาก ทั้งที่อายุเท่ากันแท้ๆ

ความรู้สึกที่ว่าลูกเรา "ช้ากว่า" มันเป็นอะไรที่กัดกินใจพ่อแม่มากครับ ผมเคยพยายามจะสอนลูกสาวให้ทำนั่นทำนี่ พยายามจะกระตุ้นเขาแบบผิดๆ ถูกๆ จนบางทีก็รู้สึกเหมือนตัวเองกำลังบ้าอยู่คนเดียว

แต่พอผมได้ลองไปนั่งคุยกับหมอ และลองไปอ่านข้อมูลจริงๆ ดู ผมถึงได้รู้ว่าไอ้คำว่า "พัฒนาการตามวัย" เนี่ย จริงๆ มันมีพื้นที่ให้หายใจเยอะกว่าที่เราคิดครับ

อย่างช่วง 0-6 เดือนแรกเนี่ย มันคือช่วงเวลาแห่งการเริ่มต้นที่มหัศจรรย์มากครับ แม้เราจะมองว่าเขาแค่ขยับตัวไปมา แต่จริงๆ แล้วการขยับเหล่านั้นคือรากฐานของการที่เขาจะเริ่ม "สื่อสาร" กับเราในเชิงสังคม

ลองนึกภาพตามผมนะครับ การที่เด็กเริ่มควบคุมศีรษะได้ หรือเริ่มเงยหน้าขึ้นมามองหน้าเราได้เนี่ย มันไม่ใช่แค่เรื่องกล้ามเนื้อคออย่างเดียว แต่มันคือจุดเริ่มต้นที่เขาจะเริ่ม "สบตา" และรับรู้ถึงการมีอยู่ของเราครับ

มีข้อมูลที่น่าสนใจบอกเราว่า เด็กส่วนใหญ่จะเริ่มพลิกตัวได้ในช่วงอายุประมาณ 3 ถึง 5 เดือน ซึ่งการพลิกตัวนี่แหละครับคือจุดเปลี่ยนสำคัญ เพราะมันทำให้เขาเปลี่ยนมุมมองจากที่เคยมองแต่เพดาน มาเป็นมองเห็นหน้าพ่อแม่ หรือมองเห็นสิ่งแวดล้อมรอบตัวได้มากขึ้น

มันเหมือนเป็นการเปิดประตูบานแรกสู่โลกกว้างเลยครับ จากเดิมที่เขาทำได้แค่รับรู้ผ่านสัมผัสและการได้ยิน พอเขาเริ่มพลิกตัวหรือขยับร่างกายได้คล่องขึ้น เขาก็เริ่มที่จะ "โต้ตอบ" กับเราผ่านสายตาและท่าทางได้มากขึ้นนั่นเอง

ผมเคยสงสัยว่าทำไมลูกคนนั้นพลิกตัวได้ตั้งแต่อายุ 3 เดือน แต่ลูกเราดันมาพลิกตอน 5 เดือน? ผมก็นั่งเครียดไปอีกหลายวันครับ

แต่ความจริงที่ผมเพิ่งเข้าใจก็คือ พัฒนาการของเด็กมันไม่ได้มีแค่ "ผ่าน" กับ "ไม่ผ่าน" แต่มันมีสิ่งที่เรียกว่า "ช่วงกว้างของความปกติ" ครับ

ถ้าเราดูข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก หรือ WHO เขาจะไม่ได้บอกแค่ว่าต้องทำได้ตอนกี่เดือน แต่เขาจะให้เป็นช่วงกว้างๆ ไว้ เหมือนกับเรื่องน้ำหนักตัวนั่นแหละครับ

เวลาเราไปหาหมอ หมออาจจะบอกว่าลูกเราน้ำหนักอยู่ที่เปอร์เซ็นไทล์ที่ 25 ซึ่งมันก็ไม่ได้แปลว่าลูกเราอ้วนหรือผอมเกินไป แต่มันแค่บอกว่าลูกเราอยู่ในกลุ่มที่ตัวเล็กกว่าค่าเฉลี่ยนิดหน่อย พัฒนาการก็เหมือนกันครับ

การที่เด็กคนหนึ่งจะเริ่มทำอะไรบางอย่างได้ มันมีช่วงเวลาที่กว้างมาก บางคนอาจจะทำได้เร็ว บางคนอาจจะทำได้ช้ากว่านิดหน่อย ซึ่งตราบใดที่เขายังอยู่ในช่วงที่เหมาะสม มันก็คือเรื่องปกติครับ